Zintuiglijk waarnemen (zien, horen, proeven, ruiken, voelen) heeft een aantal valkuilen

  • Interpreteren
  • Oordelen
  • Overlevingsreacties, zoals verdedigen, terugtrekken en aanvallen


De valkuilen

Zintuiglijk waarnemen heeft valkuilen zoals interpretaties en oordelen. Dit heeft direct gevolgen voor de volgende stappen in deze methode: gevoelens en behoeften uiten, verzoeken doen en mededogen voelen.
Wat minder bekend is zijn de valkuilen van Overlevingsreacties, dat deze samenhangen met de groei van het menselijke brein, met vroegkinderlijke trauma en hechtingsproblemen uit de eerste levensfase en tenslotte de amygdala-gijzeling (vechten, vluchten, bevriezen)


Het Geweldloze Communicatie Model van M. Rosenberg
Dit is een contemplatief of humanistisch communicatiemodel van Vijf stappen

  1. Zintuiglijk waarnemen
  2. Gevoelens
  3. Behoeften
  4. Verzoeken
  5. Mededogen

 
Luisteren en spreken, gaat hier als volgt:

  • Ons helder en integer uitdrukken door middel van de Vijf stappen of met mededogen schenken.
  • Ons inleven in de ander door middel van de Vijf stappen of met mededogen ontvangen. (Rosenberg, 2006, 22-23)


Een ABC over zintuiglijk waarnemen, de valkuilen en het driedelen brein en de amygdala-gijzeling

A: Amygdala hijack
De amygdala is een onderdeel van je hersenen dat ook wel het zoogdierenbrein wordt genoemd, of het emotionele brein. De amygdala vertaalt emoties naar expressie door middel van gedrag en woorden. Volgens de neurologie en psychologie kan een mens te maken krijgen met een “Amygdala hijack”, wat betekent dat je op een specifieke prikkel reageert “als door een wesp gestoken”. Dergelijke heftige reacties die je niet direct kan verklaren zijn vaak een overlevingsreactie. Overlevingsreacties kennen hun oorsprong meestal in een trauma. Een trauma kan dateren uit je vroege jeugd. Daardoor is het op het eerste gezicht soms niet duidelijk waarom je buitenproportioneel heftig hebt gereageerd op een ogenschijnlijk onschuldige prikkel van buitenaf. De amygdala hijack is een valkuil die een belemmering kan zijn om eerlijk en open te communiceren. Door middel van coaching en therapie kun je leren wat het is wat jou triggert, waar dit zijn oorsprong heeft en hoe je het kan ondervangen.

B: Brein in drie delen
Het is belangrijk enig inzicht te hebben in hoe het menselijk brein in elkaar zit, zodat je kunt leren doorgronden waarom je op bepaalde mensen of opmerkingen reageert zoals je doet. Een model die in Praktijk van Tara Bartelsman wordt aangehouden is dat van het drieledige brein. In het boek “Sensomotorische Psychotherapie” van Pat Ogden, wordt verteld welke effecten trauma en vroegkinderlijke gehechtheidsrelaties op deze drie breinen kunnen hebben en hoe je hun werking via de bouwstenen ervaart. Hierdoor snap je beter waarom je denkt wat je denkt, voelt wat je voelt en doet wat je doet.

C: Communiceren
Door te leren communiceren vanuit de Geweldloze Communicatie methode ondersteund door de westerse psychologie en mindfulness, ga je oude onheilzame gedragspatronen leren herkennen en transformeren. Je leert je triggers te herkennen en om daar bewust op te reageren. Zonder in de verdediging te schieten, je terug te trekken of aan te vallen. Hierdoor leren we onszelf en anderen, evenals onze intenties, in een nieuw licht te zien. Daarmee verminderen weerstand, defensief gedrag en heftige reacties.